De kip! (Narda legt nog ’n eitje)

Blijven er toch nog twee vragen over die ik nog onbeantwoord heb gelaten, maar wat veel mensen zich misschien nog steeds afvragen.
1) Had mijn moeder nou een eetstoornis of niet?

Jessica, de halfzus van Kyl kreeg omstreden haar dertiende anorexia nervosa. In die periode heeft ze een paar maanden bij haar vader gewoond. Op de dagen dat haar vader werkte was ik het die haar ‘AN streken’ moest zien te handelen en haar ’s morgens moest wegen. Ze was ongeveer 1.70 en woog iets van 40 kilo; nèt aan genoeg om uit het ziekenhuis te blijven. Ik weet dus van heel dichtbij wat AN is.

Mijn moeder had volgens mij geen AN.
Ze was totaal niet bezig met calorieën tellen, of voedingstoffen uitsluiten.

En nee, boulimia had ze denk ik ook niet.
Geen vreetbuien, geen spuugsessies, niets van dat al.
Ze gaf gewoon niet zoveel om eten, hoewel ze een palinkje op zijn tijd niet te versmaden vond.

Dus nee, geen eetstoornis als AN of boulimia vermoed ik, hoewel ze volgens twee tantes van mij heel vroeger wel een eetstoornis heeft gehad.

Ik denk gewoon dat eten -net als haar sherry’tje en sigaretje- voor haar gewoon iets was dat ‘helemaal van haar was’.
Niemand nam die controle van haar af. Dàt besliste ze zelf wel. In die zin was er dus misschien wel sprake van een eetstoornis. Daarnaast kreeg ze net als ik bij veel stress ook bijna geen hap meer door haar keel.

Zelf heb ik namelijk ook een periode gehad dat ik heel mager was. Toen ik in ’99 in Australië was woog ik nog maar 48 kilo. Jess -mollig destijds- zei altijd: ‘Owww, I wished I could be like you’, en ik kreeg maar niet uit dat koppie gepraat dat ik helemaal niet zo mager wilde zijn.
Bij mij was het gewoon pure stress, en ik vermoed dat dat ook een oorzaak is geweest van het ondergewicht van mijn moeder.

Later was de kanker er natuurlijk verantwoordelijk voor dat ze geen eetlust meer had. Zelf vond ze het echt niet leuk dat ze zo mager was geworden, ze deed echt wel haar best om wat te eten, en later om haar Nutridrink leeg te drinken.

Ach, nogmaals, dingen gaan soms helaas zo als ze gaan.
Voor mij vallen de puzzelstukjes nu wel op zijn plek.

2) De vraag of ze nu door een tia rond haar achtentwintigste dusdanig van karakter is veranderd dat ze drugs is gaan gebruiken kan ik nu ook wel beantwoorden:

Dat ze later zo ten nadele (mijn mening) is veranderd, kwam éérst door haar drugsgebruik en pas daarna mede door het zware herseninfarct op haar tweeënveertigste.
Ik denk dat ik door me steeds maar vast te klampen aan de gedachte dat mijn zus toen een tia heeft gehad, mij verder niet hoefde te verdiepen in andere oorzaken waarin ik zelf natuurlijk ook een grote rol heb gespeeld.

Als ik vroeger niet zo recalcitrant was geweest, mijn vader niet zo autoritair en onredelijk, en mijn moeder niet zo labiel en volgzaam had mijn zus niet zo haar best hoeven doen om voor iedereen in huis ‘te zorgen’. Ze was vroeger de wijste, stabielste, en -samen met mijn moeder- de liefste en zachtaardigste van ons vier.

Ik hoop dat ik haar nu een klein beetje recht heb kunnen doen door al mijn blogs over haar.

Nee, ik loop niet rond met een heel groot schuldgevoel nu.
Dingen gaan gewoon zoals ze gaan. Er was totaal geen kwade opzet in het spel, maar waarschijnlijk wel een stoornis uit het autisme spectrum bij mijn vader.
Daar raak ik naar mate ik er meer over lees steeds meer van overtuigd.

Advertenties

Pang!

Morgen is het alweer een jaar geleden. Een jaar geleden dat mijn zusje haar kwast neerlegde omdat ze nog even snel wat boodschappen moest doen bij de Lidl.
Niets bijzonders.
Shag. Kattenvoer. Lasagne.
Dat soort dingen.
Gewoon.
Wat boodschappen.
Even snel op de fiets.
Ik had het lijstje later nog in haar jaszak terug gevonden.
Bij haar zippo.
En wat Fishersman’s friends.

Ze had me een paar dagen eerder nog een sms gestuurd met een afbeelding van het schilderij waar ze aan werkte.
Ook naar haar zoon.

Ze had een goede dag gehad.
Ze was in een goed humeur geweest.
Eric was even bij haar langgeweest.
‘Ze was aan het schilderen’.

En toen ging ze boodschappen doen. Gewoon, een pakje shag, kattenvoer, even snel op de fiets.

Zo kunnen die dingen dus gaan.
Bij de vleeswaren bijvoorbeeld.

Gewoon: Pang. 

Of knap. 

image

Wat nog vooraf ging..

Vrijdagochtend.
Om negen uur gaat de telefoon al. Het is de poli neurochirurgie van het UMCG om een datum in te plannen met dr. G.
‘Is dat bij de neurochirurg die haar met spoed geopereerd heeft?’
Dat is het niet.
Ze gaat het nog even na of dat ook mogelijk is, en dan belt ze me in de loop van de dag even terug.

Om half elf belt dr. prof. G. mij zelf.
Ik praat wel zeker een dik kwartier met hem. Hij is de arts waar zus altijd onder controle was, maar niet degene die haar geopereerd heeft of supervisie had.
Hij heeft haar wel de meeste keren op de poli gezien. Daarom vindt hij zichzelf de meest aangewezen arts om met mij het gesprek in te gaan.
‘De arts-assistent die de operatie heeft uitgevoerd kan als u dat wenst dan ook aanwezig zijn’.

Het is een vriendelijk gesprek.
Hij hoort graag wat voor mij met name belangrijk is in het gesprek.
Ik vertel hem dat ik graag wil weten waarom het zo lang moest duren voor ze geopereerd zou worden. ‘We wisten toch al anderhalf jaar dat het risico om door te blijven lopen met het aneurysma inmiddels groter was dan het risico van de operatie?’
De discussie tussen verschillende neurochirurgen over -wel dan niet een clip of een stent- te plaatsen zorgde voor wat vertraging.
En haar hart was ook niet sterk.
Dat moest eerst goed onderzocht worden.
Hoe goed is míjn hart eigenlijk?
Ook speelde het feit dat ze haar afspraken niet altijd nakwam natuurlijk ook een rol.
-Dat geloof ik direct.
Ze kon zo moeilijk organiseren-.

Maar inmiddels had ze wel degelijk op de wachtlijst gestaan.
Ze had dan nog wel geen oproep thuis gekregen, maar hij dacht dat de operatie in de week na haar overlijden gepland stond.
Hoe cru!

We spreken af dat ik begin april langs kom, samen met Ex en Neef. Het lijkt hem inderdaad wel verstandig dat Neef mee komt, maar dan wel met zijn vader. Als ik nog meer vragen heb mag ik die mailen zodat hij tijd genoeg heeft om ze voor te bereiden.

Ik vraag hem wel gelijk over de eventuele erfelijke factor.
‘Bij uw zus is het bij toeval ontdekt.
Als ze zeven jaar geleden geen herseninfarct had gekregen, hadden we het waarschijnlijk nooit geweten’.

Een uitgangsscan kan natuurlijk altijd.
Maar dan?
Als je het weet?
-Net als zus-.
Als je dan weet dat er midden in je hoofd een tijdbommetje hebt?
Dat zomaar af kan gaan op je werk,’s nachts in je bed als je lekker ligt te slapen, of bijvoorbeeld in de supermarkt.
Wìl ik dat wel weten?

Vorige week overviel me ineens die gedachte.
Dat ook ìk zomaar neer kon vallen.
Zomaar opeens dood zou kunnen gaan.
Gewoon, dààr, voilà, in de Deka, voor de kassa.

Het zal allemaal vast wel een normale reactie zijn.
Die plotselinge hypochondrie.
Het gevoel van kwetsbaarheid, van broosheid.
Van angst, van paniek soms.

Ach.
Adem in, adem uit.

En gewoon dóór roeien.

IMG_6387

Het leed dat hersenbeschadiging heet: de foto’s van het huis van zus

Hoor je het spotje wel eens op de radio? Ik bedoel het spotje over karakter verandering na hersenletsel.
Vanmorgen schreef ik er al over dat ik de foto’s wil laten zien van zus haar huis vroeger, begin jaren ’90 en nu, om duidelijk proberen te maken hoe iemand daardoor kan veranderen.

Kijk, als je wilt, en probeer je voor te stellen dat de zus van toen in het huis van nu woonde.

IMG_6019-0.JPG
Hier wat foto’s van het huis van mijn zusje waar ze tot ongeveer haar 28-ste heeft gewoond. Ze spaarde beeldjes van eendjes en was de meest toegewijde dierenarts-assistente die je je voor kunt stellen. Het kanten kleedje (!) op tafel heeft de dierenarts voor haar gekocht op een vakantie in Oostenrijk. -Dat weet ik zo goed omdat ik het bijbehorende ansichtkaartje van hem afgelopen week in mijn handen had.-

IMG_6020-0.JPG

De sofa had ze opnieuw laten bekleden.

IMG_6021-0.JPG

Let vooral ook even op de zware velours gordijnen.
Vreselijk truttig vond ik het allemaal…
En schòòn dat ze was!

IMG_6022-0.JPG

De tegeltjes vond ze zelf ook niet mooi hoor, die zaten er al in. Check de boerenbonte suikerpot op de vensterbank.

Oké.
Dat was toen.
Nu komen een paar foto’s van de afgelopen weken.

IMG_5970.PNG

Keuken.

IMG_6024.PNG

Beetje slechte belichting maar dit is echt de schoorsteenmantel.

IMG_5971.PNG

Nu een lege schoorsteenmantel.

IMG_5981.PNG

Raamkozijn zus haar slaapkamer.

IMG_5976.PNG

Ze hield wel van een beetje kleur.

IMG_5957.JPG

Door het raampje wat boven de deur tussen hal en woonkamer zit, zie je nu het blauw van de hal.

IMG_5987.PNG

Dit is het zijraampje. Waar je doorheen kunt kijken heb ik een beetje schoon gemaakt.

IMG_5982-0.PNG

Gelukkig hebben we de foto’s nog;-)

IMG_5751.JPG

Lullen wat je wilt, Creatíef was ze wel.

Nou, dit was het dan.
Het huis van zus.
De inspecteur gaf ons een heel groot compliment.

Blij dat het achter de rug is.

Het huis van Zus

Zondag.
Winschoten, in het huis van zus.

Rond twaalf uur zijn we er.
Ik was er al bang voor.
Rem niet. Die kon het zich niet voorstellen dat iemand zo laag zou zijn om de geiser weg te halen. We hadden het nog zo gezegd tegen de buurman van nummer 10 die er op zat te azen en ook al in een onbewaakt ogenblik dat Rem en ik even in her stadje een broodje gingen halen de kachel had weggehaald. Ook tegen Corine en tegen Eric hadden we het nog zo gezegd ‘De geiser mag Niet Weg van de inspecteur van de woningbouw!’
Punt was dat de katten wel in de bijkeuken hun eten kregen. Bovendien hadden we daar wat slaapplekjes voor ze gecreëerd.
Eric hadden we de sleutel toevertrouwd van de achterdeur.
De deur tussen de bijkeuken en keuken hadden we vervolgens afgesloten met een hangslot.

Maar goed.
De geiser dus weg.
Sommige mensen gaan echt over lijken.
Dat wij nog warm water nodig zouden hebben om schoon te maken interesseert ze geen bal.
De sleutel van de achterdeur was trouwens ook in geen velden of wegen te bekennen.
Zwanet, die voor de katten zorgde wist van niets.
Ook niet wat de geiser betreft.
‘Ik loop wel even naar nummer 10 hoor’, zei ze.
Nummer tien zijn naam was Haas.

Eric en Marjan deden niet open. Eric nam niet op.
Aangifte doen?
Wat had het voor zin.

Met twee gieters vol warm water van Zwanet beginnen we aan de schoonmaak klus.
Verstand op nul en doorwerken. Zwanet ruimt ondertussen de bijkeuken leeg. Alle katten hebben inmiddels een nieuw huisje gelukkig.

Tot half vijf zijn we bezig met stickers verwijderen, spijkers verwijderen en schoonmaken.
7,5 jaar geleden hebben we deze klus ook al samen geklaard. Ik ben zo dankbaar dat Rem er is, dat ik dit niet alleen hoef door te maken allemaal, dat hij het allemaal begrijpt.

Een bakje koffie tussendoor had wel lekker geweest, maar het nieuwe Dolce Gusta apparaat van zus was ook foetsie.
Nou ja….we hadden toch geen water.
Zelfs geen koud water.
Gewoon doorwerken.

Voor we weggaan lopen we nog even bij Marjan langs.
Ze is druk bezig met de kerstspullen. ‘Let niet op de troep hoor’.
Marjan is ook verbijstert dat de geiser weg was.
‘Wie doet nou zo iets?’
Eric hebben we niet gezien.
Willem van Zwanet trouwens ook niet.
Jammer.

Half zes zijn we in het hotel. Eerst maar eens douchen.
Zelfs na het douchen voel ik me nog vies. Rem heeft hetzelfde.
Dan is het tijd voor een wijntje.
En een heerlijk diner, dat hadden we wel verdient.
Als ik Kylian bel zit hij gezellig even bij oma. Lief kind heb ik toch…
Hebben wìj toch;-)

We praten lang en veel.
‘Vind jij het raar als ik foto’s op mijn blog plaats van zus haar huis?’
Rem vindt van niet.
‘Het ligt er toch aan met welke reden je het doet’.
Volgens hem is mijn reden goed:
Ik wil ze plaatsen om duidelijk te maken wat hersenletsel met een mens kan doen.
Mensen die zus alleen van vroeger kenden, hebben een heel ander beeld van haar.
Zij begrijpen ook niet hoe hard ik heb geprobeerd om haar ‘te redden’.
Dachten misschien dat zus helemaal niet gered hoefde te worden.
Begrijpen misschien niet dat ik boos ben dat mijn ouders jarenlang Zus hebben gesponsord. Ook al begrijp ik het ook, en vind ik het vreselijk zielig, het is op zijn minst naïef. 100 euro per maand.
Twee keer een vakantie hebben ze verdorie betaald voor haar, terwijl ik -als alleenstaande moeder met een baantje van 24 uur als telefoniste- dat zelf op mocht hoesten. En we gingen samen hoor, zus en ik.
Ik zeg niet dat ik precies hetzelfde had moeten krijgen als mijn zus, dat had ik ook niet gewild, maar ik vind 20 euro per jaar voor mijn verjaardag wel ietwat karig in vergelijking, of mag ik daar soms niet even over klagen?
Goed, dat is er uit.
Ook tegen mam heb ik op plogdag mijn hart gelucht.
‘Kind, we wisten het niet. Dan had je er om moeten vragen!’
Gek.
Vroeger werden kindjes die vragen altijd over geslagen.
Maar nu hou ik daar voor altijd over op. Ik zou er alleen maar verbitterd door raken. Wat schiet ik er mee op?

Goed. Wat wil ik dan door die foto’s te plaatsen zul je je af vragen.
Geen medelijden.
Ik wil begrip.
Niet alleen voor mij.
Ook voor mijn zus.
Ik zal foto’s plaatsen van haar eerste huisje waar ze woonde voor ze de kolder in jaar kop kreeg en naar Groningen vertrok, en foto’s van nu.

En dan is de vraagstelling als volgt:
Hoe kan iemand die zo verantwoordelijk, en burgertrutterig was als mijn zus, zo veranderen.
Drugs?
Of heb ik gelijk en heeft ze gewoon een TIA gehad zonder dat iemand dat ooit gemerkt heeft?
De Zus van Vroeger raakte namelijk al volledig over haar toeren toen ze mij een keer een joint zag roken, eerlijk waar!

Maar goed, straks komt eerst Ex om tien uur nog een keer met de bus (die Sandra en Leo weer zo lief beschikbaar hebben gesteld;-)) de rest van de troep halen. De koelkast staat nog steeds in de achtertuin en ook ligt er nog veel hout dat de vorige keer zo gewenst was, maar nu toch rot blijkt te zijn (zoals Rem toen al zei), en dus gewoon is blijven liggen.
-Marjan zei dat Eric het vanmorgen wel zou komen halen, maar het risico dat het voor 13:00 niet weg is nemen we maar niet.-
Het ijs in de vriezer, wat bij zus gewoon 15 cm over de keukendeur door had gelopen, de vriezer kon niet meer dicht) was er trouwens nog niet uit.

Het schoonmaakwerk is ook nog niet klaar. Zie je hoe ik sta te popelen? Marjan had gister lief aangeboden me vandaag te komen helpen, maar die kampt nu met kiespijn.
‘Ik neem wel twee paracetamol en dan trek ik het wel hoor’. Nou, kiespijn is zo naar, dat wil ik haar ook niet aan doen.

Om 13:00 komt de inspecteur van de woningbouw vereniging.
Nou, ik ben benieuwd.
Wish us luck, want de kosten komen voor zus haar zoon van 17.
Maar dat doen we natuurlijk niet, dat begrijp je.
Drie maal raden wie het wel kan betalen.
Daarna eventueel nog aangifte van diefstal doen en dan mogen we gelukkig weer lekker naar ons eigen fijne gezellige huis.

Vanavond dus wat foto’s.
Als je ze niet wilt zien kijk je gewoon niet.